O życiu naukowca na drugim końcu świata, inspiracjach i zainteresowaniach naukowych opowiada dr Mayha Mohammed Ali z Sudanu.

Jakie są Pani zainteresowania naukowe?
Już na wczesnych etapach edukacji interesowały mnie sprawy naukowe. W trakcie studiów wyjątkowo zwróciły moją uwagę takie dziedziny jak: mikrobiologia, biologia molekularna, genetyka i biochemia.

Kto zainspirował Panią, by postawić́ pierwszy krok w tym kierunku?
Od samego początku moja mama. Zawsze zachęcała mnie do tego, żebym to co robię, robiła najlepiej jak potrafię. Dotyczyło to również obowiązków szkolnych. Po śmierci mojej mamy, moja siostra Maha dbała o mnie i pomogła mi wybrać właściwą drogę. Pod koniec studiów, inspiracją był dla mnie mój opiekun naukowy dr Ali Adil, a także mentorka dr Anne Mucklem, która pomagała mi w trakcie studiów magisterskich, mi.in. podczas pisania publikacji naukowych. Pragnę dodać, że mój mąż i rodzina zawsze wspierali mnie w dążeniu do osiągnięcia kariery naukowej.

Jak wygląda życie naukowca w Sudanie?
Mój kraj uważany jest za rozwijający się. Życie naukowców w Sudanie jest trudne; musimy radzić sobie z ograniczeniami ekonomicznymi i brakiem różnych udogodnień. Pracujemy bardzo ciężko i nauczyliśmy się być kreatywni. Niejednokrotnie musimy znaleźć alternatywne materiały szczególnie w dziedzinie praktycznej. Nie wszystkie podłoża, czy odczynniki są stale dostępne w naszym laboratorium, dlatego zmuszeni jesteśmy przygotowywać je samodzielnie. Konkurencyjne otoczenie badawcze sprawia, że czujemy się sfrustrowani i musimy sprostać wielu wyzwaniom, aby osiągać wysoki poziom badań i publikowanych prac. Jednak, mimo przeszkód, udaje nam się prowadzić badania na wysokim poziomie, które mają zarówno lokalny wpływ, jak i międzynarodowe uznanie.

W którym momencie człowiek staje się naukowcem?
Gdy odkrywa w sobie kilka cech. Najważniejsze to: posiadanie własnych zainteresowań, pasji i miłości do nauki, a także umiejętność zadawania pytań i wyciągania wniosków z każdej obserwacji.

Jakie cechy ponadto powinien mieć człowiek zajmujący się nauką?
Powinien być mentalnie czujny, o otwartym umyśle i intuicyjny. Ponadto powinien posiadać umiejętność łączenia różnych pomysłów w jeden i wyciągać właściwe wnioski. Naukowiec to osoba, która ma zdolność skupiania się, czynienia obserwacji, gromadzenia informacji, analizowania i interpretowania, przy jednoczesnym dbaniu o wyeliminowanie błędnego rozumowania. Przydatna jest także umiejętność zastosowania badań w celach praktycznych. Pragnienie poszukiwania odpowiedzi jest bardzo przydatne, aby osiągać założone cele.

Trzy powody, aby być naukowcem/nauczycielem akademickim, to?
Pragnienie poszerzania wiedzy, dzielenia się nią z innymi i stosowania jej tak, aby przynosić korzyści społeczeństwu.

Jak wygląda finansowanie badań w Sudanie?
Jeśli jesteś naukowcem na posadzie państwowej, wówczas masz możliwość wsparcia finansowego przez rząd; jednak jeśli pracujesz w sektorze prywatnym jest odwrotnie i musisz ponosić wszystkie koszty związane z prowadzeniem laboratorium. Myślę tu np. o opłatach rejestracyjnych, zakupie odczynników chemicznych, czy materiałów do badań, a także o sprzęcie laboratoryjnym.

Są jednak inne drogi finansowania. Ostatnio odkryliśmy, że jest wielu sponsorów, którzy przyznają dotacje na najlepsze propozycje badawcze. Również instytucje szkolnictwa wyższego udzielają finansowego wsparcia projektom badawczym poprzez wysoce konkurencyjny system aplikowania o fundusze. Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych oraz Krajowe Centrum Badawcze w Sudanie (NCR) organizują coroczne konkursy dla wszystkich nauczycieli akademickich. Niektórzy naukowcy podejmują się także prywatnej współpracy międzynarodowej, aby wygrać stypendia ufundowane przez Niemiecką Centralę Wymiany Akademickiej (DAAD) i Światową Akademię Nauki (TWAS).

Co lub kto motywuje Panią do działania?
Zawsze możliwość bycia nauczycielem.

Jaka jest droga do osiągnięcia sukcesu w nauce?
Prawdziwa droga do sukcesu w nauce wymaga miłości do uczenia się, ambicji, uczciwego wysiłku i sumienności. Natomiast wiara w siebie daje nam siłę do podejmowania kolejnych wyzwań. Musimy zrozumieć, że wysiłek i zaangażowanie są wpisane w tę drogę. 

Jakie jest Pani motto życiowe?
"Pożądanie jest kluczem do motywacji, natomiast determinacja i zaangażowanie do bezlitosnej pogoni za swoim celem i dążeniem do doskonałości, która pozwoli Ci osiągnąć sukces którego szukasz" - Mario Andretti.

Oprac. dr Bożena Futoma-Kołoch